شوری و سدیمی بودن خاک یکی از مشکلات بارز در خاک های مناطق خشک و نیمه خشک است. آبشویی نمک های محلول، یکی از روش های اصلاح و به سازی خاک های شور و سدیمی است. هدف از این پژوهش، تعیین میزان آب آب­شویی لازم به دو روش غرقاب دایم و متناوب، مقایسه این دو روش با یکدیگر، با توجه به ویژگی های خاک قبل از آب­شویی روی خاک های استان مرکزی بوده است. به­منظور تهیه نمونه خاک در هر منطقه، تعداد پنج نمونه، از سطح تا عمق نیم متری از پروفیل خاک با فواصل ده سانتی متری، برداشت شد. نمونه های خاک به همان ترتیبی که از نیم­رخ خاک برداشت شده بودند، درون استوانه هایی که به این منظور طراحی شدند، قرار داده شد. عملیات آب­شویی به میزان 50 سانتی متر در پنج تناوب انجام شد. هدایت الکتریکی و نسبت جذب سدیم خاک پس از آب­شویی اندازه گیری و با مقادیر این دو پارامتر قبل از آب­شویی مقایسه گردید. به منظور تعیین مناسب ترین روش آب­شویی آزمون آماری مقایسه میانگین دانت انجام گردید. نتایج نشان داد که آبشویی باعث شوری زدایی و سدیم زدایی شده به طوری که به طور متوسط تا عمق مورد نظر، شوری خاک از 12/20 به 80/7 dS/m در روش غرقاب دایم و 63/5 dS/m در روش متناوب کاهش یافته و هم چنین درصد سدیم تبادلی از 35/40 به 11/37 در روش غرقاب دایم و 18/29 در روش متناوب کاهش یافته است. نتایج نشان داد که آب­شویی نمک های محلول به روش متناوب در هر سه منطقه راندمان بالاتری داشته و می توان روش غرقاب متناوب را برای آب­شویی خاک های منطقه مورد مطالعه توصیه نمود

به منظور بررسی تاًثیر تلفیق روش های آبیاری و سطوح کود نیتروژن در سیستم کشت تک و چند نشا بر عملکرد و بهره وری آب برنج (Oryza sativa L. ) رقم طارم روشن، آزمایشی به صورت کرت های دو بار خرد شده بر پایه بلوک های کامل تصادفی با تیمارهای آبیاری شامل؛ روش آبیاری غرقاب دائم در طول دوره رشد (شاهد T1, )، روش آبیاری قطره ای نواری پس از مرحله واکاری(T2)، پنجه زنی (T3)، خوشه دهی (T4)، گلدهی (T5) و خمیری (T6) با 50 درصد مقدار آب آبیاری غرقاب دائم و دو تیمار 90 (N1) و 180 (N2) کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن از منبع اوره و دو تیمار تک (S1) و چند نشا (S2) در سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد دانه و بهره وری آب به ترتیب با 7/6730 کیلوگرم بر هکتار در تیمار T5 × S1 و 844/0 کیلوگرم بر مترمکعب در تیمار T2 × S2 بدست آمد که با تیمار T3 × S1 اختلاف معنی-داری نداشتند. همچنین بیشترین بهره وری آب مبتنی بر عملکرد دانه در همه ی تیمارهای آبیاری با تیمار N2 همراه بود. بنابراین برای عملکرد دانه بیشتر با بهره وری آب بالاتر می توان در شرایط محدودیت آب، تیمار T3 × S1 را با سطح کودی N2 در منطقه رشت اعمال کرد.

برنج از محصولات استراتژیک در ایران است و کمبود آب مهم ترین تنش غیر زیستی محدودکننده عملکرد آن به شمار می رود. در این تحقیق تاثیر رقم برنج، رژیم رطوبتی، و سطوح نیتروژن و فسفر بر جذب نیتروژن و فسفر و پتاسیم به وسیله گیاه برنج در شرایط گلخانه ای بررسی شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. فاکتورها شامل دو رقم برنج (هاشمی و علی کاظمی)، دو سطح رطوبت (غرقاب دائم و اشباع متناوب)، سه سطح نیتروژن از منبع اوره (0 و 75 و 150 میلی گرم بر کیلوگرم خاک)، و سه سطح فسفر از منبع منوکلسیم فسفات (0 و 25 و 50 میلی گرم بر کیلوگرم خاک) بودند. بعد از 90 روز گیاهان برداشت شدند و غلظت و مقدار جذب نیتروژن و فسفر و پتاسیم در ریشه و بخش هوایی آن ها اندازه گیری شد. نتایج نشان داد غلظت پتاسیم بخش هوایی و ریشه، فاکتور انتقال نیتروژن، و مقدار جذب پتاسیم بخش هوایی در رقم علی کاظمی به طور معنا داری (P<0.05) بیشتر از هاشمی است و غلظت فسفر ریشه، فاکتور انتقال فسفر، و مقدار جذب فسفر ریشه در رقم هاشمی به طور معنا داری بیشتر از علی کاظمی است. همچنین غلظت فسفر بخش هوایی و ریشه، غلظت پتاسیم بخش هوایی، مقدار جذب نیتروژن بخش هوایی، و مقدار جذب فسفر و پتاسیم بخش هوایی و ریشه در شرایط رطوبتی غرقاب دائم به طور معنا داری بیشتر از اشباع متناوب بود. اثر متقابل نیتروژن و فسفر نیز بر غلظت نیتروژن و پتاسیم بخش هوایی و ریشه، غلظت فسفر ریشه، فاکتور انتقال نیتروژن و فسفر، مقدار جذب نیتروژن، فسفر، و پتاسیم بخش هوایی و ریشه معنادار بود.

زمینه و هدف: امروزه آبیاری غرقاب دائم در دوره رشد محصول در شالیزارهای شمال کشور موجب مصرف بالای آب شده است. با توجه به کمبود منابع آبی کشور، مدیریت مناسب آبیاری جهت کاهش مصرف آب در ارقام مختلف برنج، ضروری است. بنابراین، پژوهش حاضر به-منظور بررسی اثر مدیریت های آبیاری بر عملکرد و اجزای عملکرد چهار ژنوتیپ برنج اجرا شد. روش پژوهش: آزمایش به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات برنج کشور، معاونت مازندران (آمل) اجرا شد. در این آزمایش ژنوتیپ های برنج در چهار سطح (G1: طلوع، G2: طارم، G3: تیسا و G4: شیرودی) به عنوان فاکتور اصلی و سطوح آبیاری در شش سطح (I1: غرقاب دائم از نشاکاری تا 20 روز پس از 50 درصد گلدهی و سپس قطع آبیاری، I2: غرقاب دائم از نشاکاری تا 15 روز پس از 50 درصد گلدهی و سپس قطع آبیاری، I3: غرقاب دائم از نشاکاری تا 10 روز پس از 50 درصد گلدهی و سپس قطع آبیاری، I4: غرقاب دائم از نشاکاری تا 5 روز پس از 50 درصد گلدهی و سپس قطع آبیاری، I5: غرقاب دائم از نشاکاری تا مرحله گلدهی و سپس قطع آبیاری و I6: آبیاری تناوبی از نشاکاری تا 10 روز قبل از برداشت و سپس قطع آبیاری به عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شدند. در زمان رسیدگی فیزیولوژیکی، عملکرد و اجزای عملکرد نظیر ارتفاع بوته، طول خوشه، تعداد کل پنجه در کپه، تعداد دانه پر در خوشه و وزن هزار دانه اندازه گیری شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین عملکرد دانه (به ترتیب 6765 و 4255 کیلوگرم در هکتار) از ارقام طلوع و طارم حاصل شد. اعمال سطح I1 موجب حصول حداکثر عملکرد دانه (8/6291 کیلوگرم در هکتار) گردید، در حالی که با کاربرد سطح I5، عملکرد به میزان 4/17 درصد کاهش یافت. سطح I6 ضمن تولید عملکرد دانه مطلوب (5911 کیلوگرم در هکتار)، به عنوان بهترین گزینه مدیریت آبیاری در شرایط کمبود آب جهت آبیاری تعیین گردید. نتایج: با توجه به نتایج، اعمال سطح آبیاری تناوبی از نشاکاری تا 10 روز قبل از برداشت و سپس قطع آبیاری در گیاه برنج در منطقه مورد مطالعه، عملکرد قابل قبولی را در شرایط کم آبی خواهد داشت و جهت دستیابی به حداکثر مقدار عملکرد، رقم طلوع به عنوان ژنوتیپ مناسب پیشنهاد می گردد.

امروزه در بسیاری از نقاط جهان منابع آب وخاک با تهدید شور شدن روبرو می باشند. تحقیقات گسترده ای برای شوری زدایی منابع آب و خاک انجام شده است. یکی از این راهکارهای ارائه شده، آبشویی خاک می باشد. برای بررسی روش های مختلف آبشویی خاک شور، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی، به صورت فاکتوریل با سه عامل و سه تکرار انجام شد. تیمارهای نوع آب شامل: آب مغناطیسی، آب عبوری از رینگ مروس و آب معمولی به عنوان عامل اصلی و دو نوع تیمار فرعی که عبارتند از میزان شوری آب شامل آب شور با هدایت الکتریکی 5/2 دسی زیمنس بر متر، آب شیرین با هدایت الکتریکی یک دسی زیمنس بر متر و آب شور-شیرین در واقع ترکیب آب شور و شیرین و روش آبشویی (غرقاب دائم و متناوب) مجموعا در 54 ستون خاک برداشت شده از یک باغ زیتون واقع در شهرستان رودبار بودند. نتایج نشان دادکه تیمار مگنت نسبت به شاهد، توانسته است در روش متناوب عملکرد آب شور را در حد آبشویی با آب شور-شیرین برساند. تیمار رینگ مروس بهتر عمل کرد، به طوری که توانسته است در روش متناوب، عملکرد آب شور در آبشویی را به حد عملکرد آب شیرین، با خروج نمک بیشتر نسبت به مگنت برساند.

به‎منظور مقایسه رژیم آبیاری غرقاب دائم (آبیاری معمول) با رژیم آبیاری تناوبی در شرایط وجود زه‎کشی لانه‎موشی در مزرعه برنج رقم هاشمی، آزمایشی به‎صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان در سال زراعی 1400-1399 به‎مرحله اجرا گذاشته شد. فاکتورها شامل: زه کشی در سه سطح (بدون زه کشی، زه کشی لانه موشی بدون گراول و زه کشی لانه موشی با گراول) به ترتیب D0، D1 و D2 و رژیم های آبیاری در دو سطح (غرقابی دائم تا پایان دوره رشد و آبیاری متناوب پس از مرحله پنجه زنی با دور آبیاری 5 روز تا پایان دوره رشد) به ترتیب I1 و I2. نتایج مقایسه میانگین داده‎ها نشان داد که بیشترین عملکرد دانه با 4/7601 کیلوگرم بر هکتار در رژیم آبیاری I1 و کمترین آن با 0/6655 کیلوگرم بر هکتار در رژیم آبیاری I2 به‎دست آمد که حاکی از کاهش 45/12 درصد عملکرد دانه در برابر 22 درصد صرفه‎جویی در مصرف آب بود. همچنین، نتایج اثر متقابل مقایسه میانگین‎ها نشان داد که بیشترین عملکرد ماده خشک با 0/18849 کیلوگرم بر هکتار و بهره‎وری فیزیکی آب مبتنی‎بر ماده خشک با 57/1 کیلوگرم بر متر‎مکعب به‎ترتیب در تیمارهای D1×I1 و D1×I2 به‎دست آمد. بنابراین، برای عملکرد دانه و ماده خشک بیشتر در شرایط عدم محدودیت آب تیمار D1×I1 و در شرایط محدودیت آب برای شاخص‎های بهره‎وری فیزیکی آب مبتنی‎بر عملکرد دانه و ماده خشک بالاتر می‎توان تیمار D1×I2 را به‎عنوان گزینه‎های مناسب در منطقه رشت معرفی کرد

یکی از روش های موجود برای کاهش مصرف آب در کشت برنج، قطع آبیاری و تغییر روش آبیاری سنتی (غرقاب دائمی) به آبیاری با دور آبیاری مناسب است. دستیابی به تولید بیشتر به روش های مختلفی امکان پذیر بوده که یکی از آن ها استفاده از کودهای شیمیایی بویژه کود نیتروژن است. این آزمایش بصورت اسپلیت پلات با طرح پایه بلوک کامل تصادفی در 3 تکرار در سال زراعی 1387 اجرا گردید. دور آبیاری به عنوان فاکتور اصلی در 4 سطح شامل غرقاب دائمی، تناوب 5، 8 و 11 روز و کود نیتروژن به عنوان فاکتور فرعی در چهار سطح صفر، 90، 120 و 150 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار بود. روش آبیاری تناوبی با دور 8 روز ضمن حفظ عملکرد در حد روش معمول غرقاب دائم، باعث کاهش 18 درصدی مصرف آب گردید. مصرف 120 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن، عملکرد دانه 7418 کیلوگرم در هکتار را موجب شد.

کمبود منابع آب، پایداری نظام های کشت برنج غرقابی دائم را تهدید می کند. به منظور بررسی تأثیر طول دوره غرقاب بر کارایی علف کش ها در کنترل علف های هرز شالیزار و خسارت علف های هرز بر عملکرد برنج، آزمایشی در سال 1394 به-صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مؤسسه تحقیقات برنج کشور-رشت انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل ارقام برنج (هاشمی و گیلانه) و طول دوره غرقاب اولیه (غرقاب به مدت 2، 4، 6، 8 و 12 هفته اول پس از نشاکاری غرقاب و سپس آبیاری تناوبی) بود. بر اساس عرف منطقه، 12 هفته غرقاب، معادل غرقاب دائم در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که از لحاظ درصد کارایی علف کش ها اختلاف معنی داری در بین ارقام هاشمی (9/87 درصد) و گیلانه (6/85 درصد) وجود نداشت. با کاهش طول دوره غرقاب اولیه از 12 هفته به 6 هفته، کاهش معنی داری در کارایی علف کش مشاهده نشد، اما با کاهش بیش تر مدت زمان غرقاب اولیه به چهار و دو هفته، کارایی علف کش ها به طور معنی داری کاهش یافت. حداکثر عملکرد شلتوک (2/3989 کیلوگرم در هکتار) در تیمار غرقاب دائم+ مصرف علف کش مشاهده شد و با کاهش طول مدت زمان غرقاب به شش هفته، عملکرد شلتوک برنج به میزان 10 درصد کاهش یافت که البته از لحاظ آماری معنی دار نبود. کاهش بیش تر طول دوره غرقاب به چهار و دو هفته، منجر به کاهش معنی دار عملکرد شلتوک به ترتیب به میزان 16 و 31 درصد شد. در مجموع، نتایج این آزمایش نشان داد که تحت شرایط کم آبی، اعمال حداقل شش هفته غرقاب اولیه جهت دستیابی به کارایی مطلوب علف کش ها (بیش تر از 90 درصد)، بدون کاهش معنی-دار در عملکرد شلتوک نسبت به تیمار غرقاب دائم ضروری است.

به منظور بهبود بهره وری آب آبیاری در تولید دانه ارقام برنج، پژوهشی طی دو سال زراعی 81-1380 و 82-1381 به صورت طرح آماری کرت های خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات شهید فزوه اصفهان اجرا شد. سه تیمار میزان آب آبیاری (کرت اصلی) شامل: غرقاب دائم با ارتفاع 3.5 سانتی متر در تمام دوره فصل رشد (I1)، غرقاب دائم با ارتفاع 2.2 سانتی متر در تمام دوره فصل رشد (I2) و تیمار غرقاب متناوب 0-1.5 سانتی متر (I3) با هشت رقم و لاین برنج (کرت فرعی) شامل: گرده محلی، زاینده رود، سازندگی، حسنی شمال، 97-67، 67-113، 47-67 و 72-67 مدنظر قرار گرفتند. در دوره رشد و در پایان فصل رشد، عملکرد دانه و شاخص های بهره وری آب برای تیمارهای آبیاری و ارقام مختلف برنج برآورد شد. حداکثر میزان بهره وری آب مصرفی مربوط به رقم زاینده رود تحت تیمار I3 و به میزان 9.1 کیلوگرم به ازای هر میلی متر آب است که نسبت به تیمار آبیاری I1 افزایشی برابر 82 درصد نشان می دهد، یعنی با 33.4 درصد کاهش آب مصرفی از طریق اصلاح مدیریت مصرف آب تنها 11.1 درصد افت عملکرد در واحد سطح اتفاق می افتد. همین رقم تحت تیمارهای دیگر آبیاری نیز نسبت به بقیه ارقام برتری دارد. بعد از این رقم، لاین 113-67، سازندگی و رقم محلی گرده بیشترین مقدار بهره وری آب مصرفی را دارا هستند. با توجه به نتایج این پژوهش اعمال آبیاری غرقاب متناوب قابل توصیه است.